Medytacja
Jak w rozmyślaniu rozważa się daną prawdę i poznaje ją, tak medytacja polega na osobowym przylgnięciu do tej poznanej prawdy i wpisaniu jej do systemu wartości. Na główny plan wysuwa się w medytacji zaangażowanie afektywno-wolitywne, a więc sercem. Polega ona bardziej na doznawaniu. To jak podziwianie pięknego zachodu słońca.
Oczywiście przedmiotem medytacji mogą być również rzeczy (np. świat stworzony, prawda, dobro, piękno), niekoniecznie jedynie osoby. Natomiast w przypadku medytacji chrześcijańskiej przedmiotem tym jest osoba Jezusa Chrystusa i Jego zbawcze dzieło.
Wielu autorów duchowych mówi w tym miejscu o modlitwie serca, zwanej też modlitwą afektywną. Nazwy te mogą nasuwać skojarzenie, że w modlitwie tej chodzi jedynie o jakieś uczucia, odczucia, słodycz, przeżycia. Mogą one towarzyszyć tej modlitwie, ale nie stanowią jej istoty. Czasem na tej modlitwie można przecież odczuwać oschłości. Tutaj chodzi o działanie woli, która dąży do Boga, pragnie się z Nim zjednoczyć. Mają tu swoje miejsce akty wiary, nadziei i miłości. Odczuwane oschłości nie powinny powodować zaprzestania medytacji, ale powinna pokonywać je miłość – jeśli jest prawdziwa i szczera.
Wskazuje się również, że w modlitwie tej umysł pozostaje czynny. To on podsuwa jakąś prawdę nadprzyrodzoną, naświetla ją, a dalej już serce rozkoszuje się tą prawdą, oddaje się jej. Skutkiem takiej modlitwy są czyny, życie według cnót, wypełnianie woli Bożej, sumienne wypełnianie swoich obowiązków etc.
Trzeba też pamiętać, że celem i motywem modlitwy ma być przede wszystkim zbliżenie się do Boga, nie zaś szukanie nade wszystko własnego uleczenia czy zadowolenia. Jak pisze o. Wilfried Stinissen, „paradoksalnie, im więcej koncentrujemy się na psychoterapeutycznym aspekcie modlitwy chrześcijańskiej, tym mniejsza szansa na jego znalezienie. Jeżeli modlitwa leczy człowieka, to dlatego, że odnalazł on w niej najgłębsze podstawy swojej istoty, gdzie z Miłości wyrasta i sam jest miłością” (Ani joga, ani zen. Chrześcijańska medytacja głębi, Poznań 2000).
Justyna Królak
Źródła:
M. Chmielewski, Vademecum duchowości katolickiej, Lublin 2004.
A. Słomkowski, Teologia życia duchowego w świetle Soboru Watykańskiego II, Ząbki 2000.